Rodzina

Telefon od policji czy od oszusta — kilka sposobów, by nie dać się oszukać

poczytajkaBy
0

Funkcjonariusze Policji, CBŚP i innych służb nigdy nie proszą o przekazanie pieniędzy ani nie wymagają podania kodów autoryzacyjnych – rozłącz się natychmiast, jeśli rozmówca prosi o pieniądze, kody SMS lub przekazanie danych dostępowych do konta.

Najczęstsze scenariusze oszustw

  • metoda „wnuczka”, rozmówca twierdzi, że członek rodziny miał wypadek i potrzebuje pieniędzy na leczenie,
  • metoda „policjanta”, osoba przedstawia się jako funkcjonariusz, podaje rzekomy numer służbowy i prosi o przekazanie środków „na czasowe zabezpieczenie”,
  • metoda „pracownika banku”, prośba o podanie kodów z SMS lub potwierdzenie operacji przelewu,
  • metoda „pracownika poczty” lub „kuriera”, informacja o rzekomej przesyłce wymagającej opłaty przy odbiorze,
  • scenariusz „wypadku” z aktorskim dźwiękiem i płaczem w tle, by wywołać panikę i wymusić szybką reakcję.

Dowody i skala problemu w Polsce

Dane dostępne z raportów lokalnych pokazują, że problem jest realny i dynamiczny. Na przykład 26 czerwca 2023 r. siedlecka komenda Policji odnotowała 10 zgłoszeń dotyczących prób oszustw telefonicznych w ciągu jednego dnia. W konkretnych przypadkach straty bywają znaczące — mieszkanka Olsztyna straciła ponad 24 000 zł wskutek jednego oszustwa telefonicznego.
Należy też pamiętać, że brakuje pełnych, ogólnokrajowych statystyk obejmujących wszystkie przypadki, ponieważ wiele zdarzeń nie jest zgłaszanych natychmiast lub wcale. To podkreśla wagę szybkiej reakcji i edukacji społecznej.

Jak zweryfikować rozmówcę krok po kroku

  1. poproś o imię, nazwisko i numer służbowy osoby dzwoniącej; zapisz dane i rozłącz się,
  2. przejdź do oficjalnego źródła: znajdź numer instytucji na oficjalnej stronie internetowej lub w aplikacji,
  3. oddzwoń na oficjalny numer i poproś o potwierdzenie sytuacji; nie używaj numeru podanego przez rozmówcę,
  4. jeżeli rozmówca twierdzi, że dzwoni z banku, nigdy nie podawaj kodów SMS, haseł ani danych karty — skontaktuj się z bankiem,
  5. gdy podejrzewasz oszustwo — zapisz numer, godzinę i treść rozmowy oraz zachowaj powiadomienia i SMS-y.

Co robić podczas podejrzanego telefonu

  • rozłącz się natychmiast, jeśli rozmówca żąda pieniędzy lub kodów,
  • oddzwoń na znany numer instytucji, jeśli rozmówca podaje numer — sprawdź zgodność danych,
  • nie wykonuj przelewów ani nie przekazuj gotówki kurierowi — policja nie prosi o takie działania,
  • zapisz treść rozmowy i numer rozmówcy, jeśli rozmówca używa gróźb lub presji czasowej.

Techniczne metody oszustwa: spoofing i social engineering

Oszustwa telefoniczne łączą dwie główne techniki: techniczną i psychologiczną. Technicznie często stosowany jest spoofing — wyświetlanie fałszywego numeru rozmówcy, który wygląda jak numer instytucji. Dzięki temu ofiara widzi na ekranie znany numer i ufa rozmowie. Psychologicznie działa social engineering: manipulacja emocjami (strach, pośpiech, poczucie wstydu), by wymusić natychmiastową reakcję. Rozpoznanie tych technik wymaga chłodnej weryfikacji faktów i odroczenia decyzji.

Praktyczne pytania kontrolne i interpretacja odpowiedzi

  • poproś o numer służbowy i nazwę jednostki; następnie rozłącz się i oddzwoń na oficjalny numer instytucji, by sprawdzić zgodność,
  • zapytaj o szczegóły zdarzenia: miejsce, czas, nazwiska osób zaangażowanych; brak konkretnych danych lub sprzeczne informacje sugerują fałsz,
  • poproś, by rozmówca wysłał oficjalne potwierdzenie e‑mailem z adresu instytucji; brak takiej możliwości wskazuje na ryzyko.

Konkretny wzór zachowania dla seniorów i opiekunów

Rodzina i opiekunowie powinni ustalić proste reguły, które ułatwią reagowanie w stresie. Przygotowanie i przećwiczenie scenariuszy zmniejsza ryzyko paniki i nieprzemyślanych działań. Oto kilka praktycznych elementów do wdrożenia: wspólna lista zaufanych kontaktów, podpisane procedury „oddzwoń do osoby z listy przed przekazaniem pieniędzy” oraz krótki zestaw pytań kontrolnych, które senior może zadać dzwoniącemu.
Zadbaj o to, by senior mógł zawsze rozłączyć się i skontaktować z wyznaczoną osobą zanim podejmie jakiekolwiek działania finansowe.

Przykładowe zdania, które możesz powiedzieć oszustowi

Możesz użyć gotowych sformułowań, które zablokują dalsze manipulacje i dadzą czas na weryfikację:

  • „proszę o numer służbowy i nazwisko — oddzwonię na oficjalny numer”,
  • „proszę przesłać potwierdzenie e‑mailem z konta instytucji”,
  • „nie mogę teraz rozmawiać — oddzwonię do przyjaciela/rodziny i wrócę do tematu”,
  • „proszę poczekać, nie mogę podejmować decyzji pod presją”.

Jak reagować po oddzwonieniu i weryfikacji

Jeżeli po oddzwonieniu okaże się, że to oszustwo, działaj szybko: zgłoś zdarzenie na numer alarmowy 112 (lub osobiście na komisariacie), powiadom bank i złóż zawiadomienie o przestępstwie przez e‑PUAP lub osobiście. Bank może w wielu przypadkach zablokować karty, zainicjować procedury odzyskiwania środków i doradzić kolejne kroki. Im szybciej zareagujesz, tym większa szansa na ograniczenie strat — w praktyce banki próbują cofnąć przelewy lub blokować konta, ale skuteczność zależy od czasu od zgłoszenia.

Jakie informacje banki i instytucje nigdy nie poproszą przez telefon

  • pełne hasło do bankowości internetowej lub aplikacji mobilnej,
  • kody jednorazowe (OTP) wysyłane SMS‑em lub przez aplikację do autoryzacji transakcji,
  • PIN do karty płatniczej.

Jeżeli ktoś dzwoni z prośbą o te dane, to oszust.

Środki techniczne obniżające ryzyko

Warto wdrożyć konkretne zabezpieczenia technologiczne i nawyki:
– aktywuj blokowanie numerów i filtrację połączeń u operatora; operatorzy oferują też raportowanie numerów nadużyć,
– włącz autoryzację dwuskładnikową w banku i aplikacjach; wygodniejsze i bezpieczniejsze są aplikacje generujące kody lub karty sprzętowe zamiast SMS‑ów,
– użyj aplikacji antyspamowej rozpoznającej spoofing i sygnalizującej potencjalne oszustwa,
– regularnie aktualizuj oprogramowanie telefonu, by zmniejszyć ryzyko przejęcia urządzenia.
Te kroki nie gwarantują całkowitej ochrony, ale znacząco obniżają prawdopodobieństwo udanego ataku.

Co zrobić, jeśli doszło do utraty pieniędzy

Działaj natychmiast i dokumentuj wszystkie kroki. Zgłoś zdarzenie bankowi i na Policję, zachowaj dowody (logi połączeń, SMS‑y, zrzuty ekranu). Jeśli środki trafiły na konto innej osoby, bank może próby cofnięcia transakcji, ale szansa powodzenia zależy od szybkości zgłoszenia i okoliczności. Przygotuj listę informacji do przekazania: numer telefonu, treść rozmowy, godzina, dane konta, na które przesłano środki.

Jak zgłaszać oszustwa i gdzie szukać pomocy

Zgłoszenia możesz składać na numer alarmowy 112, na komisariacie Policji właściwym miejscowo lub elektronicznie przez e‑PUAP. Powiadom też bank (oficjalna infolinia lub oddział) oraz operatora telefonii — operator może zablokować numer i przekazać zgłoszenie dalej. W miarę możliwości informuj także rodzinę i znajomych, aby zapobiec dalszym przypadkom.

Psychologia oszustwa i jak ją przechytrzyć

Oszustwa bazują na szybkim wywołaniu emocji: strach, presja czasu, wstyd. Znajomość tego mechanizmu to najlepsza obrona — kiedy poczujesz presję, zastosuj regułę „stop‑oddzwoń‑sprawdź”: przerwij rozmowę, oddzwoń na oficjalny numer i porozmawiaj z zaufaną osobą. Uważność i przyjęte procedury neutralizują narzędzia manipulacji.

Podstawowe reguły profilaktyki (krótka ściąga)

– nie przekazuj danych autoryzacyjnych przez telefon,
– weryfikuj tożsamość poprzez oficjalne numery instytucji,
– dokumentuj podejrzane połączenia i zgłaszaj je odpowiednim służbom.

Przeczytaj również:

You may also like

Comments

Comments are closed.

More in Rodzina